این سیستم ها در فضاهایی که تجهیزات الکترونیکی وجود دارد، بسیار مناسب است. کاربردهای این سیستم شامل موارد زیر است:
در سراسر دنیا جهت طراحی این سیستم ها از استانداردهای زیر استفاده می گردد.
| ردیف | نام گاز | جرم ماده اطفا | گاز مورد نیاز | سیلندر مورد نیاز (لیتر) |
| ۱ | FM200 | 7.9%=0.63 kg/m3 | ۱۲۶ کیلوگرم | یک سیلندر ۱۴۷ لیتری |
| ۲ | Novec 1230 | 5.3%=0.78 kg/m3 | ۱۵۶ کیلوگرم | یک سیلندر ۱۸۰ لیتری |
| ۳ | Inergen | 39.9%=0.51 m3/m3 | ۱۰۲ متر مکعب | ۵ عدد سیلندر ۸۰ لیتری با فشار ۳۰۰ بار |
| ۴ | IG55/Inergen | 39.9%=0.51 m3/m3 | ۱۰۲ متر مکعب | ۷ عدد سیلندر ۸۰ لیتری با فشار ۲۰۰ بار
۵ عدد سیلندر ۸۰ لیتری با فشار ۳۰۰ بار |
| ۵ | CO2 | 50%=1.3 kg/m3 | ۲۶۰ کیلوگرم | ۶ عدد سیلندر ۵۰ کیلوگرم |
این سیستم شامل یک سیلندر یا مجموعه ای از سیلندرهاست که به یک سیستم لولهکشی و مجموعه ای نازل متصل است. از آنجاییکه CO2 تحت فشار مایع می شود، هنگامی که دریچه های تخلیه باز می شود، CO2 مایع به سمت لوله های توزیع جریان می یابد و عامل اطفا را به یک یا چند نازل در منطقه محافظت شده هدایت می کند. در شرایط تخلیه مایع به سرعت به گاز تبدیل می شود. تخلیه گاز CO2 در محیط یک مه ایجاد می کند که به طور موقت دید را کاهش می دهد.
سیستم های اطفای حریق گاز دی اکسیدکربن به دو روش فشار بالا(High Pressure) و فشار پایین(Low Pressure) طراحی می شوند.
سیلندرهای سیستم های تحت فشار معمولا ۶۷ لیتری(قطر بدنه ۲۶۷ میلی متر) یا ۸۰ لیتری می باشند. اگر فرض کنیم از سیلندر ۶۷ لیتری استفاده شده باشد، ۴۵ کیلوگرم گاز دی اکسید کربن در آن میتوان ذخیره کرد.
در سیستم های فشار بالا اگر دمای محیط را در حدود 20 درجه سانتی گراد فرض کنیم، فشار داخل سیلندر در حدود 57 بار می باشد. به همین دلیل از سیلندرهای بدون درز (Seamless) در این روش استفاده می شود. سیلندرهای مورد استفاده معمولا با فشار کاری 150 بار و فشار تست 250 بار بر اساس استاندارد ISO 9809-1 و ISO 9809-2 را تحمل می نمایند.
با بالا رفتن دمای سیلندر فشار داخل سیلندر افزایش پیدا می کند. با بالا رفتن دما بیشتر از 40 درجه سانتی گراد فشار داخل سیلندر بشدت افزایش می یابد. لذا حضور خوده سیلندر در نزدیکی محل حریق میتواند خطر آفرین باشد. برای جلوگیری از احتمال انفجار سیلندرهای دی اکسید کربن از یک Rupture Dick در روی سیلندر استفاده می شود.
گاز دی اکسیدکربن (CO2) تحت فشار در داخل سیلندرها بصورت مایع ذخیره می شوند. به این ترتیب که داخل سیلندرها به میزان 66 درصد مایع و مابقی گاز تعادل ذخیره می گردد. لازم بذکر است در این حالت حتی در صورت نشتی مایع داخل سیلندر کاهش پیدا کرده ولی فشار داخل سیلندر همچنان 57 بار باقی می ماند. لذا استفاده از گیج فشار روی سیلندرهای این گاز عملا بی فایده است و کاربردی ندارد.
همانطور که قبلا هم صحبت شد سیلندرهای بکار گرفته در روش اطفای حریق CO2 بایستی از نوع بدون درز باشند. همچنین روی بدنه ها مشخصات بایستی حک شده باشد.
سیلندرهای تحت فشار مطابق استاندارد ایزو بایستی هر 5 سال یکبار تست شوند. ولی طبق استاندارد در سیستم های ثابت تست های هیدرو استاتیک را هر 10 سال انجام داد. جهت تست سیلندرها بایستی تخلیه شده، اگر پوکه سیلندر نیاز به رنگ آمیزی، تعمیر یا فعالیت دیگری نیاز داشته باشد، مطابق ضوابط اقدام می شود. و سپس سیلندرها مجددا با گاز پر (Refill) شوند. لازم بذکر است عمر گاز CO2 به مدت 12 سال می باشد. تست های هیدرو استاتیکی اغلب بصورت رندوم تست انجام می شوند. و مطابق جدول زیر تعداد آنها مشخص می شود.
| ردیف | درصد سیلندری که از باید تست شود. | اگر تست حتی یک عدد سیلندر ایراد را نشان دهد چند درصد باید تست مجدد شوند. |
| ۱ | ۱۰ | ۳۰ |
| ۲ | ۳۰ | ۵۰ |
| ۳ | ۵۰ | ۱۰۰ |
جهت تشخیص وجود گاز در سیستم های اطفای گاز دی اکسید کربن از یک سیستم توزین استفاده می شود. این سیستم شامل یک استراکچر فلزی به همراه ادوات وزنه مانند بصورت هنگ می باشد. مطابق استاندارد اگر به میزان 10 درصد از گاز موجود در سیلندر تخلیه گردد وزنه ها افتاده و سیستم توزین آنرا نمایش می دهد. روی بدنه استراکچر سنسورهای فتوالکتریک، میکرو سوییچ یا هر وسیله ی دیگری میتوان قرار داد که حرکت وزنه ها را تشخیص و اعلام نماید. در صورت عملکرد سیستم توزین باید علت بررسی گردد، اگر علت انجام عملیات اطفا نباشد، احتمالا خرابی یا نشتی در سیستم رخ داده که باید دقیقا بررسی و پس از رفع ایراد و تست مجدد سیستم سیلندرها مجددا شارژ (Refill) شوند.
سیستم ایجاد تاخیر زمانی (Time Delay System) در زمان شروع فعالیت مهار آتش و آغاز اطفای حریق یک وقفه ایجاد می کند. این وقفه فرصتی بابت امکان تخلیه و فرار افراد از محل را فراهم می کند. همچنین در این وقفه ضروریست درب ها و بازشو ها بسته شوند. تاخیر زمانی می تواند بین 30 الی 45 ثانیه تنظیم گردد. تاخیر زمانی توسط یک قطعه مکانیکی با نام Time Delay انجام می شود. تایم دیلی های قدیمی از نوع بالون بودند که گاز از مسیر ورودی آن وارد قطعه شده و پس از گذشت زمان وقفه مورد نظر از خروجی تخلیه میشدند. امروزه تایم دیلی ها به قطعات پیشرفته تر و جمع و جور تری تبدیل شده اند.
ولی از آنجاییکه معمولا سایز ورودی و خروجی آنها باعث افت دبی گاز خروجی می گردند باید از یک شیر با نام Directional Valve کمک گرفت. شیرهای Directional Valve در حالت کارکرد عادی سیستم بسته (Normal Close) است. این شیر باید هم دارای میکروسوییچ داشته باشد و هم قابلیت باز شدن بصورت دستی را نیز داشته باشد. تا در صورت اختلال در عملکرد سیستم بتوان مسیر خروجی را بصورت دستی باز کرد.
در انتهای مسیر نیز باید از یک Lock-off Valve استفاده نمود. وظیفه شیر لاک آف ایجاد امکان بستن مسیر خروجی بصورت دستی است. پیشنهاد می شود ولو مذکور دارای امکانات مانیتوریگ باشد. لذا مطابق استاندارد وجود یک میکرو سوییچ روی شیرهای Lock-off Valve الزامی می باشد. این شیر در حالت عادی باید باز (Normal Open) باشد. این شیر در زمان هایی که افراد قصد ورود به فضای تحت پوشش سیستم اطفا را دارند باید بسته شود.
در سیستم های CO2 به یک فضای اختصاصی جهت استقرار سیلندر و استراکچرها نیاز داریم. افراد غیر متخصص نباید امکان رفت و آمد به این فضا داشته باشند. دمای کار عادی سیستم های اطفای دی اکسید کربن بین صفر تا 55 درجه سانتی گراد است. در شرایط محیطی خاص از قبیل دماهای محیطی زیر صفر و یا دماهای بالای 50 درجه و همچنین فضاهایی با آلودگی صنعتی بالا به یک اتاق اختصاصی نیاز است.
این روش برای محیط هایی مناسب است که چندین اتاق توسط یک سیستم واحد تحت پوشش قرار می گیرد. در این حالت طراحی بر مبنای بزرگترین فضا یا همان بالاترین نیاز طراحی می گردد. هنگام بروز آتش در یک اتاق، از طریق شیر سلکتور و Directional Valve گاز به سمت اتاق مورد نظر هدایت می گردد. استفاده از این روش از نظر اقتصادی بسیار مقرون به صرفه می باشد. ولی استفاده از آن ریسک همزمانی آتش را در پی دارد و در فضاهایی که میزان ارزیابی ریسک (Risk Assessment) احتمال بروز حریق بصورت همزمان را خیلی کم ارزیابی می کند، کاربرد دارد.
با توجه به اهمیت بعضی از فضاها ضروریست یک سیستم در حالت رزرو علاوه بر سیستم اصلی پیشبینی شود تا در شرایطی از قبیل بروز خطا در سیستم اصلی، زمان اورهال و تعمیرات، هنگامی که سیلندرها جهت تست یا شارژ مجدد از سیستم خارج شده اند بتواند پایداری و حفظ عملکرد سیستم را تضمین نمایند.
همچنین در حالتی که تخلیه اول سیلندرها کارا نبوده و آتش مهار نمی شود این روش ایمنی را تامین می کند.
یک کارکرد مهم دیگر این روش در سیستم های سلکتوری است. اگر آتش به اتاق دوم سرایت کند، میتوان با استفاده از سیلندرهای رزرو آن را مهار کرد.
طراحی سیستم های مبتنی بر عوامل پاک به دو روش Total Flooding و Local application تقسیم می شوند. محیط های Total Flooding به طور کامل بسته بوده و یا نسبت بازشو ها به سطح بسته محدود می باشد.
در طراحی مبتنی بر LOCAL APPLICATION فضا به طور کلی باز بوده و یا نسبت یک بعد فضا به دو بعد دیگر بسیار بیشتر می باشد.
در طراحی سیستم های اطفای حریق گاز دی اکسید کربن مطرح شده در این مطلب محیط بصورت Total Flooding مد نظر قرار گرفته شده است.
آزمون این سیستم ها به طور کلی دارای مراحل زیر است:
سیستم های فشار پایین (Low Pressure) کاربردهای محدودتری دارند و در ایران استفاده نشده اند. این سیستم ها برای فضاهایی که حجم بالایی از گاز مورد نیاز است کاربرد دارد. در این روش گاز در یک مخزن بزرگ در فشاری حدود 20 بار نگهداری می شود. یک شیر وظیفه انتقال گاز به محدوده مورد نظر را دارد. در این روش فضای اشغالی برای اختصاص به سیلندرها بشدت کاهش یافته و همچنین عدم نیاز به ادوات مورد نیاز ذکر شده در سیستم فشار بالا باعث کاهش چشم گیر قیمت تمام شده سیستم می گردد. ولی باید توجه نمود دمای داخل مخزن بایستی توسط یک سیستم خنک کننده به میزان 18- درجه سانتی گراد نگهداری شود.
تیم ثابت فنی-مهندسی NTAN با تکیه بر تخصص ، آماده بررسی دقیق چالشهای شماست. ما بهترین و بهینهترین راهحلهای مهندسیشده در حوزههای اعلام/اطفای حریق و تأسیسات را ارائه میدهیم. پر کردن این فرم مشاوره کاملاً رایگان است و هیچگونه تعهدی برای شما ایجاد نمیکند.
در NTAN، ما به شفافیت در فرآیند برآورد هزینه باور داریم. برای ارائه یک برآورد قیمت دقیق و منطبق با استانداردهای فنی، تیم ثابت فنی-مهندسی ما نیاز دارد جزئیات پروژه شما را بررسی کند. اطلاعات زیر را تکمیل کنید. ما متعهد به پاسخگویی حداکثر ۴ ساعته در روزهای کاری هستیم. کیفیت پایدار و پاسخگویی آنی، وعده ما به شماست
NTAN بر این باور است که توسعه پایدار، تنها از طریق ایجاد شرکتهای استراتژیک با شرکای تجاری، وندورها و متخصصین فنی برجسته حاصل میشود. ما به دنبال مجموعهها و افرادی هستیم که در حوزه تخصصی خود، استانداردهای تخصصمحوری و ایمنی را رعایت میکنند.اگر توانمندی شما در ارائه محصول یا خدمت، میتواند تیم ثابت فنی-مهندسی ما را تقویت کند، فرم زیر را تکمیل نمایید. این گامی برای شفافیت و شروع یک شراکت معتبر است.
https://shorturl.fm/9XR7V