جانمایی صحیح کاشف های حریق از جمله انواع دتکتورها و شستی ها با کارآمدی سیستم اعلام حریق و کاهش صدمات ناشی از حوادث آتش نشانی رابطه مستقیم دارد. لذا اهمیت رعایت نکات استانداردی در طراحی سیستم اعلام حریق بسیار مهم است.

طراحی سیستم های اعلام حریق، بستر کابل
اهمیت کابل کشی در انواع سیستم ها بر هیچ کس پوشیده نیست. سیم و کابل ها ارتباط تجهیزات با مرکز را برقرار کرده و همچنین وظیفه جریان رسانی در سامانه ها را به عهده دارد. در سیستم های اعلام حریق اهمیت کابل کشی صحیح و بستر سازی دو چندان می باشد. لذا توجه به نکات زیر در کابل کشی صحیح و بالا بردن سطح پایداری سیستم اعلام حریق نقش دارد.

طراحی سیستم های اعلام حریق، نکات مهم کابلکشی
استفاده از کابل مقاوم در برابر حریق اصلی ترین مولفه در پایداری سیستم های اعلام است. لذا حتما بایستی بر اساس ظوابط استانداردی از نوع Fire Resistant و Fire Retardant انتخاب شوند.
طراحی دو مسیر برای اعلان های خروجی، که کمک می کند در صورت خطا در یک مسیر امکان دریافت هشدار از مدار دوم وجود داشته باشد.
طراحی سیستم های اعلام حریق

لحاظ کردن نکات مربوط به بستر سازی مناسب در طراحی مسیرهای کابل کشی، از قبیل لوله، سینی، داکت و غیره جهت کاهش آسیب ها در زمان وقوع آتش
کابل های سیستم های اعلام حریق بهتر است در ارتفاع دو متری از سطح زمین، جهت محافظت در برابر ضربات فیزیکی و احتمال آسیب جوندگان نصب گردند.
طراحی سیستم های اعلام حریق

طراحی سیستم های اعلام حریق، توان صوتی آژیرها
حداقل توان صوتی مورد نیاز آژیرها مطابق با استاندارد BS5838 بشرح جدول زیر می باشد.

مشخصات فضا حداقل توان صوتی مورد نیاز توضیحات
فضاهای عمومی و اتاق ها 65 دسی بل (dB)
راه پله ها و فضاهای بسته 60 دسی بل (dB) یا 5 دسی بل (dB) بالاتر از سطح متوسط صدای محیط
خوابگاه ها و محل های استراحت 75 دسی بل (dB)

طراحی سیستم های اعلام حریق

توان صوتی آژیرها در مواجهه با موانع و درب ها
دربهای معمولی به میزان 20 دسی بل (dB) و دربهای مقاوم در برابر حریق به میزان 30 دسی بل (dB) توان صوتی آژیرها را کاهش می دهد.
طراحی سیستم های اعلام حریق

افزایش فاصله ها به میزان دو برابر سبب کاهش توان صوتی به میزان 6 دسی بل (dB) می شود.
افزایش توان الکتریکی آژیر به میزان دو برابر، توان صوتی 3 دسی بل (dB) افزایش می یابد.

طراحی سیستم های اعلام حریق، نکات مهم در انتخاب و جانمایی تجهیزات
آژیر، فلاشر و آژیر/فلاشرها
ارتفاع نصب آژیر، فلاشر و آژیر/فلاشرها بایستی از سطح زمین دو متر باشد.
توصیه می گردد فلاشرهای موجود در یک فضا دارای نواخت فرکانسی همزمان باشند.
شستی های اعلام حریق
ارتفاع نصب شستی های اعلام حریق (Manual Call Point) مطابق استاندارد BS5838 از زمین 104 (200mm+/-) می باشد.
شستی اعلام حریق بایستی کامل قابل دید بوده و از کناره های دیوارها ۱.۵ متر فاصله داشته باشد تا از زوایای مختلف دید مناسبی داشته باشد.
طراحی سیستم های اعلام حریق

نصب شستی اعلام حریق در تمامی راه های خروج از داخل طبقات به راهروها، در کنار درب ها و در داخل طبقات الزامیست.
نصب شستی اعلام حریق در تمامی راه های خروج منتهی به فضای آزاد و آخرین خروجی منتهی به پلکان فرار
حداکثر فاصله نصب شستی ها از همدیگر ۴۵ متر می باشد. البته در فضاهای با ریسک بالای حریق این فاصله باید ۲۵ متر باشد.
طراحی سیستم های اعلام حریق

دتکتورها
دتکتورها نباید در فاصله کمتر از ۱ متری از ورودی هوا یا واحدهای تهویه مطبوع قرار گیرند.
طراحی سیستم های اعلام حریق

فاصله ی دتکتورها از منابع نور و چراغ نباید از دو برابر ارتفاع چراغ ها کمتر باشد.

سقف های کاذب و فضاهای خالی با ارتفاع کمتر از ۸۰۰ میلی متر نیازی به اختصاص دتکتور مستقل ندارند. مگر اینکه احتمال سرایت آتش یا دود از طریق آن فضای خالی به مناطق دیگر وجود داشته باشد.
برای سقف‌های شیب دار تا زمانی که ارتفاع راس از بقیه قسمت‌های سقف کمتر از ۱۵۰ میلی‌متر باشد برای دتکتورهای حرارتی یا کمتر از ۶۰۰ میلی‌متر برای دتکتورهای دود ، می‌توان آن‌ها را مانند سقف‌های تخت در نظر گرفت. برای راس های بالاتر، یک دتکتور باید در بالاترین نقطه نصب شود. این فاصله تا دستگاه های مجاور به ازای هر درجه زاویه سقف تا حداکثر ۲۵ درصد قابل افزایش است.
طراحی سیستم های اعلام حریق

در فاصله ۵۰۰ میلی متری از دتکتورها نباید هیچ مانعی نصب شود. اگر یک پارتیشن کمتر از ۳۰۰ میلی متر از سقف فاصله داشته باشد، بایستی به عنوان یک دیوار در نظر گرفته شود. همچنین هرگونه موانع روی سقف مانند تیرها اگر عمقی بیشتری از ۱۰ درصد ارتفاع سقف داشته باشند، باید به عنوان دیوار در نظر گرفته شوند.
طراحی سیستم های اعلام حریق

برای رایزر های عمودی متعلق به آسانسورها و غیره باید در فاصله ۱.۵ متری از هر دهانه یک دتکتور نصب گردد.
طراحی سیستم های اعلام حریق

راه پله های محصور باید یک دارای یک دتکتور در هر طبقه اصلی داشته باشند.
طراحی سیستم های اعلام حریق

دتکتور حرارتی
شعاع پوشش دتکتورهای حرارتی (Heat Detector) حداکثر 5.3 متر می باشد. لذا فاصله دو دتکتور حرارتی بایستی 7.5 متر و فاصله دتکتورهای حرارتی با دیوار 3.8 متر در نظر گرفته شود. مساحت پوشش یک دتکتور حرارتی 56.3 متر مربع می باشد.
طراحی سیستم های اعلام حریق

در خصوص راهروهای با عرض بیشتر از ۲ متر مانند فضاهای عادی طراحی انجام می پذیرد ولی برای راهروهای با عرض زیر ۲ متر فقط رعایت شعاع پوشش کفایت داشته و می توان دتکتورهای حرارتی را تا فاصله ۱۰.۶ متر از هم نیز جانمایی کرد.
طراحی سیستم های اعلام حریق

در انتخاب دتکتور حرارتی به دو روش میتوان اقدام نمود. روش اول با احتساب ۲۹ درجه سانتی گراد به علاوه ی میانگین دمای فضا در طول روز و روش دوم اضافه کردن ۴۰ درجه سانتی گراد به بالاترین دمای اتاق در طول روز
طراحی سیستم های اعلام حریق

در نصب دتکتور حرارتی باید توجه نمود سنسور کاشف حرارت (تریستور) با احتساب پایه دتکتور حداقل ۲۵ میلی متر و حداکثر ۱۵۰ میلی متر با سقف فاصله داشته باشد.
طراحی سیستم های اعلام حریق

دتکتور دودی
شعاع پوشش دتکتورهای دودی (Smoke Detector) حداکثر 7.5 متر می باشد. لذا فاصله دو دتکتور دودی باید 10.6 متر و فاصله هر دتکتور دود تا دیوار 5.3 متر باید لحاظ گردد. مساحت پوشش یک دتکتور دودی 112 متر مربع است.
طراحی سیستم های اعلام حریق

در خصوص راهروهای با عرض بیشتر از ۲ متر مانند فضاهای عادی طراحی انجام می پذیرد ولی برای راهروهای با عرض زیر ۲ متر فقط رعایت شعاع پوشش کفایت داشته و می توان دتکتورهای دود را تا فاصله ۱۵ متر از هم نیز جانمایی کرد.
طراحی سیستم های اعلام حریق

در نصب دتکتور دودی باید توجه نمود سنسور کاشف دود (چمبر یا محفظه فوتو الکتریک) با احتساب پایه دتکتور حداقل ۲۵ میلی متر و حداکثر ۶۰۰ میلی متر با سقف فاصله داشته باشد.
طراحی سیستم های اعلام حریق

لازم به ذکر است که ذرات دود دارای اندازه ای مشابه ذرات آلاینده های کوچک از قبیل گرد و غبار و ذرات معلق در هوا هستند. از این رو هنگام نصب دتکتورهای دود هم محل نصب بایستی صحیح انتخاب شود و هم نظافت چمبر در دستور کار قرار گیرد.
طراحی سیستم های اعلام حریق

طراحی سیستم های اعلام حریق، ارتفاع سقف مجاز
ردیف نوع دتکتور ارتفاع مجاز برای تجهیزات عمومی (متر) حداکثر ارتفاع مجاز برای تجهزات هوشمند با قابلیت کشف زودهنگام (متر)
۱ دتکتور حرارتی از نوع Heat RoR ۹ ۱۰.۵
۲ دتکتور حرارتی از نوع Heat Fixed ۷.۵ ۱۲.۵
۳ دتکتور دودی Point Smoke Detector ۱۰.۵ ۱۲.۵
۴ دتکتور منوکسید کربن ۱۰.۵ ۱۵
۵ دتکتور مکشیAspirating Smoke Detection Class C with 5 holes ۱۵ ۱۸
۶ دتکتور مکشیAspirating Smoke Detection Class C with 15 holes ۲۵ ۲۸
۷ دتکتور مکشیAspirating Smoke Detection Class B with 5 holes ۴۰ ۴۳
۸ بیم دتکتور Optical Beam Normal Sensitivity ۲۵ ۲۸
۹ بیم دتکتور Optical Beam Enhanced Sensitivity ۴۰ ۴۳

طراحی سیستم های اعلام حریق، زون بندی
جانمایی دتکتورها باید به نحوی صورت گیرد تا فردی که در جستجوی محل آتش سوزی است، بیش از ۶۰ متر از ورودی یک زون برای شناسایی منبع آتش سوزی حرکت نکند. همچنین در هنگام جانمایی ریموت سردرب ها جهت به حداقل رساندن فاصله جستجو، باید به این موارد توجه ویژه ای شود.
طراحی سیستم های اعلام حریق

تا مساحت ۳۰۰ متر مربع را می توان با یک زون پوشش داد. وقتی مساحت کل طبقات از ۳۰۰ متر مربع بیشتر شود، هر طبقه به یک زون دیگر (یا اگر مساحت کف از ۲۰۰۰ متر مربع بیشتر باشد) نیاز خواهد داشت. راه پله ها، بالابرها یا موارد مشابه نیز باید دارای زون مجزا باشند.
برای جلوگیری از آسیب های مکانیکی و تداخل الکترومغناطیسی، کابل های اعلام حریق باید مجرای جداگانه عبور داد و همراه بقیه کابل ها از یک مجرا مشترک استفاده نکرد.

طراحی سیستم های اعلام حریق، سقف کاذب
جهت نصب دتکتور دودی در سقف کاذب در صورتی که ارتفاع سقف بین ۸۰ الی ۱۵۰ سانتی متر باشد، دتکتور دودی باید بالاتر از ۱۰% ارتفاع سقف کاذب تا سقف اصلی یا ۱۲.۵ سانتی متر بالاتر از سقف کاذب قرار گیرد.

در مورد نصب دتکتور حرارتی در سقف کاذب با ارتفاع بالاتر از ۱۵۰ سانتی متر، محل قرارگیری با حداکثر ۱۵ سانتی متر از سقف اصلی و ۶۰ سانتیمتر از سقف نهایی نصب گردد.
طراحی سیستم های اعلام حریق، ایزولاتور
در سیستم های اعلام حریق آدرس پذیر، برای جلوگیری از بروز مشکل و از دست دادن کامل لوپ از ایزولاتور استفاده می گردد. در هر لوپ آدرس پذیر برای حداکثر هر ۱۰.۰۰۰ متر مربع یک ایزولاتور لازم است.